Tütün keyif verici bir madde olarak 4000 yıldan beri kullanılmaktadır.Orta ve Güney Amerika yerlileri tarafından kullanılan tütün 15.yy sonlarında Cristof Colombus Avrupaya getirdi.
16-17 yy lar da Avrupa da hızla yayıldı.19 yy sonunda sigara şeklinde üretilmeye başlandı.2. Dünya harbinde içimler büyük artış göstermiştir. Bu dönemde sigaraya başlayanlar 50-60 yaşına geldiğinde akciğer kanseri ve kalp hastalıklarında patlama görüldü.Bunun üzerine araştırmalara geçen uluslar arası KANSER ARAŞTIRMA KURULU (IARÇ) Dünya Sağlık Örgütü(WHO) sigarayı insanların kanserojeni olarak kabul ettiler.
Sigara tiryakiliği birçok ülkede en yaygın en öldürücü toplumsal toksikolojik bir olaydır.
Dünyada her yıl 3 milyon kişi sigaradan ölmektedir.Bu aramızdan her 10 saniyede 1 kişinin sigaraya kurban gitmesi anlamına gelmektedir.Önümüzdeki 20 yılda bu ölümlerin 1 yılda 10 milyon kişiye ulaşacağı tahmin edilmektedir.
Tüm kanserlerde ölümlerin %30
KOAH Kronik Obsoreptif Akciğer Hastalıklarında ölenlerin % 75
İskemi Kalp Hastalıklarında ölenlerin % 25 sigaraya bağlanmıştır.
- Sigara içenler içmeyenlere oranla 7-8 yıl daha az yaşarlar.
- İçilen her sigaranın insan ömründen 5 buçuk dakika çaldığı kanıtlanmıştır.
- Sigara ile kanser arasındaki ilişki çok iyi araştırılmış sigarada pek çok kanserojen ve ko kanserojen madde vardır.
- Sigara kanser ilişkisi doz cevap ilişkisi verecek kadar doğru orantılıdır.
- Sigara içilen toplan yıl sayısı her yıl içilen sigara sayısı arttıkça sigaraya başlama yaşı küçüldükçe kansere yakalanma riski artmaktadır.
- Günde yarım paketten az içenlerde akciğer kanserine yakalanma riski içmeyenlere oranla 7 kat Günde 1 paket içenlerin içmeyenlere oranla 12 kat
- Günde 2 paket içenlerin içmeyenlere oranla 24 kat artmaktadır.
- Sigara içenlerin 1/4 ü sigaraya bağlı nedenlerden ölmektedir.
- Yanmamış tütünde 2500 kimyasal madde rastlanmıştır.
uluslararası kanser araştırma kurumu yanmamış işlenmiş tütündeki maddeler açıklanmış ve bunların kanserojen dereceleri belirlenmiştir.
Direk kanserojen maddeler
Arsenik
Krom(heksa volon bileşikleri)
Nikel
KANSER SİGARA İLİŞKİSİ
Kanser sigara ilişkisi sıkı araştırmalar yapılarak saptanmıştır.Bunların en önemlileri kohort .araştırmalarıdır.
Bugünkü verilere göre hastalık ve ölümlerin en önlenebilir nedeni olarak tanımlanan sigara alışkanlığı,kanser ölümlerin en büyük tek nedenidir.
Sigara tüm kanserler ile %30 ile ilişkilidir.
Dünyada hızla artan akciğer akciğer kanserinin %80-90 ındansigara sorumludur.
Sigara değişik kanserlerle ilişki derecesi şöyle özetlenebilir:
Başlıca neden olduğu kanserler;
- Akciğer
- Ağız
- Larinks
- Farinks
- Özofaus
- Katkıda bulunan maddeler;
- Mesane
- Böbrek
- Pankreas
- İlişkili olduğu kanserler;
- Mide
- Serviks
Gelişmiş ülkelerde görülen kanser ölümlerinin %40-45'i sigaraya bağlıdır. Kadınlarda daha düşük olup giderek yükselmektedir. Örneğin A.B.D de 1986 yılında kadınlardaki akciğer kanseri hızı, meme kanseri hızına yetişerek eşitlenmiştir.
A)AKCİĞER KANSERİ;Bugün dünyada en sık görülen öldürücü tümöral hastalıktır.Her yıl bir milyon yeni akciğer kanseri olgusu ortaya çıkmaktadır.
Son 20 yılda sigara tüketiminin hızlı bir yükseliş gösterdiği bazı ülkelerde akciğer kanseri hızı %100 ün üstünde artmıştır.
2000 yılında herkese sağlık stratejilerinin 1991 de yapılan 2.değerlendirmesinde Avrupa da (özellikle erkeklerde ve Doğu Avrupa ülkelerinde)birinci kanser ölümü nedeni olduğu belirtilmiştir.
Akciğer kanserindeki ortalama yıllık artış tüm öteki kanserlerdeki artıştan daha fazladır.Akciğer kanseri,kanser alanındaki tüm başarıları sıfırlamaktadır.Bu nedenle toplam kanser ölümlerindeki artışın sürmesinden de akciğer kanseri sorumludur.Öte yandan sigara karşıtı eylem programları uygulanan ülkelerde erkeklerdeki akciğer kanseri mortalitesi düşmeye başlamıştır.
İl ve ilçe merkezleri verilere göre Türkiye de erişkinlerdeki ikinci ölüm nedeni kanserdir.Kanser ölümleri arasında akciğer kanseri birinci sırada yer almaktadır.
Sigara İçme İle Akciğer Kanseri Arasındaki İlişki 4 Etmene Bağlıdır:
1) Günlük Sigara Miktarı:Sigara içme oranı içmeyene oranla 10 kat artıra bilmektedir.2 paket yada üstü sigara içenlerde bu oran 20-25 kat arta bilmektedir.
2) Sigara İçme Süresi:Akciğer hasarı sürekli sigara içme ile ilerlediğinden akciğer kanserinin tiryakilik süresiyle yakın ilişkisi vardır.Ergenlik çağında sigaraya başlayıp erişkin yaşlarda sürdürenler en riskli grubu oluşturmaktadır.
Çok uzun yıllar sigara içip bırakanlar sigaraya bağlı akciğer kanseri riskinden büyük ölçüde kurtulurlar.Ancak araştırmalara göre sigarayı bırakanlardaki risk hiç içmeyenlerin üstünde kalır.
3) Tütünün Kullanış Biçimi:Sigara,pipo yada puroya göre çok daha fazla akciğer kanseri riski oluşmaktadır.
4) Sigara Çeşidi: Araştırmalarda 17,6 mg dan daha az katran içeren sigaraların 25,7 mg katran taşıyanlardan daha az akciğer kanseri riski taşıdığı gösterilmiştir.Filtreli sigaralar filtresiz sigaralardan daha az kanserojendir.
İnsanda Olası Kanserojen Maddeler
- Berzola pıren(benyola pırer)
- Kadmiyum
- İnsanda yeterli veri olmayan hayvanları kesin kanserojen olanlar;
- Alfa, Heksafloro sıklo heksan, Nıtrojomar salına,Nıtroje nikodin, Kurşun inorganik
İşlenmiş tütündeki kanserle ilişkili maddeler sekonder amindir.
Sigara dumanının bileşimi:Tütün bileşiminden oldukça farklıdır.Bunun nedeni tütünün yanması (proliziz) sonucu tütünün içindeki kimyasal bileşiklerin kısmen veya tamamen yeni bileşiklere dönüşmesidir.
Sigaranın yanmasında temperatürün 980-1050 C olduğu belirtilmiştir.
Yanma esnasında 12000 bileşik tespit edilmiş olup bunlardan 3900 konponent tanımlanmıştır. Sigara dumanı bir aerosoldur.(sıvı ve katı partıkullerden ve gazlardan oluşur.)
Sigara dumanı her nefes çektikçe 300.000 ile 3,5 milyar arasında partıkul akciğerlerimize taşınmaktadır.
Sigara dumanında bulunan kanserojen maddeler;
- Arsenik
- Benzan
- Krom
- Nikel
- Vınıl klorür
- 4.Amino bifenil
- İnsanlarda olası kanserojen maddeler ;
- Benzolapıren
- Kadmiyum
- Formaldehit
- N.Nitroje di etil amin
Tablodan anlaşıldığı gibi insanda kanser nedeni olan 6 kanserojen madde tespit edilmiş olup ayrıca insanda olası kanserojen 6 madde belirlenmiştir.
İnsanda kanserojen etkisi belirlenmemekle beraber deneysel hayvanlarda kanserojen etkili olan 60 civarında madde tespit edilmiştir.Ayrıca katranda bulunan bazı maddelerde akciğer bronşuolleri daraltarak siluositaz gelişmesine neden olmaktadır.
Ayrıca aktif sigara içenlerin yanında pasif sigara içimine maruz kalanlarda solunum sistemi hastalıkları morlıntıte ve mortolitesinin arttığı
Yine sigara içen ortamda yetişen çocuklar da solunum ve orta kulak infeksiyonları ani ölüm ve astım ataklarında artış görülmüştür.Türkiye de 1988 yılında yapılan bir araştırmaya göre 15 yaş ve üstü
- Erkeklerin % 62.8
- Kadınların % 24.3
- Tüm nüfusun % 43,6 sı sigara içmektedirler.
B) ÜRİNER SİSTEM KANSERİ
Alt üriner sistem kanserleri (renal, pelvis, üreter, mesane,ve üretra)özellikle mesane ve renal pelvis kanserleri, büyük kohort araştırmalarında ve dünyanın değişik yerlerinde yapılan vaka-kontrol araştırmalarında sigara içmeyle anlamlı düzeyde ilişkili bulunuştur.Bu çalışmalar genellikle doz yanıt ilişkisi göstermekte çok sigara içen erkeklerde risk ,içmeyenlere göre 5 kat artmaktadır.Birçok ülkede yapılan kohort araştırmasının da sigarayı bırakmanın üriner sistem kanseri riskini azalttığını ve sigarayı bırakmadan 15 yıl sonra riskin hiç içmeyenlerle eşitlendiği tespit edilmiştir.
Erkek mesane kanserlerinin % 50 sinin
Kadın mesane kanserlerinin %25 inin sigaraya bağlı olduğu ortaya konmuştur.
C)BAŞKA KANSEROJEN ETKENLERLE ETKİLEŞİM:
Sigara tiryakilerinin kimi başka etkenlerle karşılaşması durumunda sigaranın kanserojen etkisi artmaktadır.Bunlardan en önemlileri:alkol, asbet tozu,veuranyum madenlerindeki iyonlaştırıcı radyasyondur.
Ağız,orafarinks,hipofarinks,özofagus kanserleri riski alkol alan sigara tiryakilerinde alkolün dozuyla orantılı olarak artmaktadır.
Sigara ve Kanser
(Dr. Kemal KOÇULU)
Uzman Görüşü
Dr.Hüseyin ARSLAN
SİGARA BIRAKMAK İSTEYENLERE
Sigara bırakma kararı verdiğiniz için
sizi kutlarım.
